शुक्रबार, ०६ भदौ २०७६
samadhannews
शिक्षकलाई दोष दिने मौसम

शिक्षकलाई दोष दिने मौसम

मङ्गलबार, ३१ असार २०७६
430 पटक पढिएको

गौरी तमु

एसइईको नतिजा सार्वजनिक भएसँगै फेरि एकपटक दोषजति शिक्षकमाथि थोपरेर जिम्मेवार व्यक्ति र निकाय पानीमाथिको ओभानो भइरहेका छन् । यसपटक ४ लाख ५९ हजार २ सय ७५ विद्यार्थीले परीक्षा दिएकामा १४ हजार ७ सय ८८ जनाले ए प्लस ग्रेड ल्याए ।

तिनमा सामुदायिकतर्फका जम्मा २ हजार ७ सय ९२ जनामात्रै परेपछि सामाजिक सञ्जालदेखि विभिन्न रेडियो, टेलिभिजन र पत्रपत्रिकामा सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकमाथि विगतझैं दोषारोपण गर्ने काम थालियो । शिक्षामन्त्रीदेखि शिक्षाविद् भनिने डाक्साब र मन्त्रालयका हाकिमसम्मले घाँटी दुख्ने गरी ‘शिक्षक जिम्मेवार भएनन्, राम्रो नतिजा दिन नसक्ने शिक्षक सेवाबाट बाहिरिए हुन्छ, शिक्षकको जवाफदेहिता खोइ ?’ भनिरहेका छन् ।

जिम्मेवारी र जवाफदेहिता शिक्षकको मात्रै हुने हो भने शिक्षा सम्बद्ध निकाय र व्यक्ति हुनु वा नहुनुको के औचित्य ? शिक्षक साँच्चै गैरजिम्मेवार भए, राम्रो पढाउन सकेका छैनन् भने वर्षभरि नियमनकारी निकायले के हेरेर बस्ने गर्छ ? उसले किन त्यस्ता शिक्षकलाई कारबाही गर्न नसकेको हो ? विद्यालयको नियमित अनुगमन र निरीक्षण कहाँ पुगेको छ ? भाषणमा नर्वे, अमेरिका, फिनल्यान्ड र ब्राजिलसम्मको उदाहरण दिन पछि नपर्ने हामी आफ्नै देशको विद्यालयको मूल समस्या पत्ता लगाउन नसकेर कुहिराको कागजस्तै भएका छौं ।

निजी विद्यालयमा कक्षा १ मा पुग्नपूर्व नै विद्यार्थीर्ले प्रि–नर्सरी, नर्सरी, एलकेजी र युकेजी गरी ४ वर्ष पढिसकेका हुन्छन् । उता, सामुदायिकका विद्यार्थीले जम्मा १ वर्ष बाल विकास केन्द्रमा खेलेका हुन्छन् । हामीले सामुदायिक विद्यालयको शिक्षाको गुणस्तर सुधार्ने हो भने सबैभन्दा पहिले निजी र सामुदायिकका विद्यार्थीबीच कक्षा १ मा जानुपूर्व रहेको ३ वटा कक्षाको ‘ग्याप’ मेटाउन सक्नुपर्छ । गाउँगाउँमा आवासीय विद्यालयको सुविधा दिऔं, एसइईका बेला अधिकांश निजी विद्यालयका विद्यार्थीले १ वर्ष होस्टलमा बसेर परीक्षा तयारी गरेजस्तै वातावरण सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थीलाई पनि दिऔं अनि मात्रै निजी र सामुदायिक विद्यालयको नतिजाको तुलना गर्नु मनासिब हुन्छ । जगै कमजोर भएपछि घर बलियो हुने नै भएन तर यति गम्भीर समस्यालाई बेवास्ता गरेर दोषजति सधैं शिक्षककै थाप्लामा हालिरहने हो भने हाम्रो सामुदायिक विद्यालयको शिक्षा कहिल्यै उकालो लाग्न सक्दैन ।

हामीले बिर्सिरहेका छौं या सम्झन चाहन्नौं, स्तरीय नतिजा प्राप्तिका लागि शिक्षक, विद्यार्थी र अभिभावक ३ नै पक्षको उत्तिकै महत्वपूर्ण भूमिका हुने गर्छ । २४ घन्टामा बालबालिका १८ घन्टा परिवारसँग र ६ घन्टामात्रै विद्यालयमा हुन्छन् । त्यसैले तिनको पढाइमा पारिवारिक संस्कार र वातावरण, आमाबाबुको माया, घरको आर्थिक अवस्थाले प्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेको हुन्छ । विडम्बना, अधिकांश सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थी यी सन्दर्भमा पनि अभावमै हुन्छन् । अझंै सहरबजारका सामुदायिक विद्यालयका कतिपय विद्यार्थी अघोषित रूपमा घरेलु बाल मजदुरका रूपमा बसेका हुन्छन् । सामुदायिक विद्यालयलाई यस्तो परिवेशबाट आएका तिनै विद्यार्थीलाई १÷२ अंग्रेजी विषय थपेर टिकाउनु नै ठूलो उपलब्धि भइरहेको छ भने तिनलाई चाहिँ तिनै १÷२ पुस्तक किन्नसम्म हम्मेहम्मे छ ।

उनीहरू निजी विद्यालयका विद्यार्थीले झैं विषयअनुसार छुट्टाछुट्टै कापी ल्याउन सक्दैनन् । प्राक्टिकल र अन्य अतिरिक्त क्रियाकलापका लागि ल्याउनैपर्ने शैक्षिक सामग्रीसम्म किन्न सक्ने हैसियतका हुँदैनन् । अभिभावक सरकारले छात्रवृत्तिबापत दिने ४ सय रुपैयाँ लिन आउँदैनन् । त्यति रकम लिन धाउँदा ज्याला–मजदुरी गरेरै कमाइने ८ सयदेखि हजार रुपैयाँसम्म घाटा लाग्न सक्छ अनि साँझबिहान हातमुख जोड्नै समस्या हुन्छ ।

शिक्षकले विद्यार्थीको पढाइलाई लिएर अभिभावकसामु कयौं समस्या राख्नुपर्ने हुन्छ तर सामुदायिक विद्यालयमा निकै कम मात्रामा यस्तो सम्भव हुन्छ । प्रायः अभिभावक नयाँ शैक्षिक सत्रमा बालबालिकालाई भर्ना गरिदिएपछि अर्को वर्ष मात्रै विद्यालय टेक्न पुग्छन् । यो कुनै विकट गाउँको कथा होइन, पोखराजस्तो सहरका अधिकांश सामुदायिक विद्यालयको यथार्थ हो । छात्रवृत्तिको रकम लिन त नआउने अभिभावकले बालबालिकालाई शिक्षकले कसरी पढाइरहेका छन् भनेर चासो राख्ने दुख के गर्थे र ! चारै दिशाबाट सम्भावनाका ढोका बन्द भइसकेपछि मात्रै अभिभावक सामुदायिक विद्यालयको ढोका ढकढक्याउन पुग्ने हुन् । यस्तो कठिन परिवेशबाट आएका बालबालिकालाई अभिभावकीय जिम्मेवारीसहित पढाएका शिक्षकलाई निजीसरह नतिजा दिन सकेनन् भनेर गाली गर्नु न्यायसंगत हुन्न ।

एउटा शिक्षक जसले पूरै जीवन १ दिन कुर्सीमा नबसी पढाउँछ, टेबलमुनिबाट आर्थिक लेनदेन गर्दैन, न विश्वविद्यालयका प्राध्यापकले झैं ६ नम्बर ल्याएकालाई ९ थपेर ६९ पु¥याइदिने काम गर्छ, उसलाई नतिजाको अड्को थापेर सत्तोसराप गर्नु मानवीयता होइन । होलान्, कोहीकोही शिक्षक कामचोर होलान् तर सबैलाई एउटै घानमा हाल्नु हुन्न । निस्स्वार्थ भावले मैनबत्ती जस्तै जलेर ज्ञान बाँड्दै आएका तिनै शिक्षकले पढाएका सामुदायिकका २ हजार ७ सय ९२ विद्यार्थीले नै यसपालि ए प्लस ग्रेड ल्याएका हुन् नि ! अनि नतिजा बिग्रिनुमा तिनको मात्रै दोष कसरी भयो ?

यस्तो कठिन परिवेशबाट आएका बालबालिकालाई अभिभावकीय जिम्मेवारीसहित पढाएका शिक्षकलाई निजीसरह नतिजा दिन सकेनन् भनेर गाली गर्नु न्यायसंगत हुन्न । एउटा शिक्षक जसले पूरै जीवन १ दिन कुर्सीमा नबसी पढाउँछ, टेबलमुनिबाट आर्थिक लेनदेन गर्दैन, न विश्वविद्यालयका प्राध्यापकले झैं ६ नम्बर ल्याएकालाई ९ थपेर ६९ पु¥याइदिने काम गर्छ, उसलाई नतिजाको अड्को थापेर सत्तोसराप गर्नु मानवीयता होइन । होलान्, कोहीकोही शिक्षक कामचोर होलान् तर सबैलाई एउटै घानमा हाल्नु हुन्न । निस्स्वार्थ भावले मैनबत्ती जस्तै जलेर ज्ञान बाँड्दै आएका तिनै शिक्षकले पढाएका सामुदायिकका २ हजार ७ सय ९२ विद्यार्थीले नै यसपालि ए प्लस ग्रेड ल्याएका हुन् नि ! अनि नतिजा बिग्रिनुमा तिनको मात्रै दोष कसरी भयो ?

सम्बन्धित खबर