शुक्रबार, ०६ मङि्सर २०७६
samadhannews
चाडपर्वलाई पर्यटनसँग जोडौं

चाडपर्वलाई पर्यटनसँग जोडौं

शुक्रबार, ०३ असोज २०७६
5280 पटक पढिएको

लक्ष्मण गिरी
मानव जाति तथा समुदायको जगमा एउटा सांस्कृतिक परिवेश निर्माण भएको हुन्छ, यिनै सांस्कृतिक परिवेशको निरन्तरता र संरक्षणका निम्ति धार्मिक आस्थाका विकास भएको पाइन्छ । हरेक राष्ट्रको पहिचानमा संस्कृतिले महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको हुन्छ । त्यसैले भनिएको हुनु पर्छ, ‘कला संस्कृति राष्ट्रको पहिचान हो, कुनै पनि देशलाइ कमजोर पार्नु छ भने पहिला त्यस देशको संस्कृति माथी प्रहार गर्नुपर्छ र देशको राष्ट्रियता मजबुद बनाउनु छ भने संस्कृतिको संरक्षण गर्नुपर्छ ।’ चाडपर्व यिनै संस्कृतिका अवयव हुन् । हरेक चाडपर्वसँग गहिरो गरी सांस्कृतिक पक्ष जोडिएको हुन्छ । हामीलाई थाहा छ र महसुस पनि गरिरहेका छौं । हाम्रो भूमि नेपाल क्षेत्रफलका हिसाबले सानो होला तर यसको धार्मिक एवं सांस्कृतिक पक्ष विशाल र महत्वपूर्ण छ ।

हामी कहाँ अब राष्ट्रिय पर्वको (दशैं, तिहार, छठ, ल्होछार लगायत) मौसम सुरु भइसकेको छ । नेपाली नारीको महत्वपूर्ण पर्व तिज त मनाइनै सकिएको छ । यहाँ यस अर्थमा यी पर्वलाई राष्ट्रिय पर्व भन्न खोजिएको हो कि, कुनै बेला हिन्दु धर्मलम्वीको पर्वका रुपमा मात्र मनाइने र भनिएपनि अब यी पर्व कुनै जाति विशेष र धर्म विशेषका मात्र रहेनन् । यी पर्वले जन–जनमा पर्वको उल्लासमय वातवरण सृजना गरिदिएको हुन्छ । समाजमा एउटा सकारात्मक सन्देश प्रवाह गरेको अनुभूत हुन्छ र परिवार तथा आफन्तजनमा प्रेम पूर्वक आत्मियताको प्रवाह ।

प्रसंग जोडौं, यी बहुपक्षिय महत्व बोकेका राष्ट्रिय चाड पर्वलाई कसरी देशको पर्यटन प्रवद्र्धनमा जोड्न सकिएला भनेर । चाडपर्वलाई लक्षित गरेर पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न खोजिएको हुन्छ भने पर्यटकीय भाषामा यसलाई फेस्टिबल टुरिजम, धार्मिक या सांस्कृतिक टुरिजम पनि भनिन्छ । यहाँ अघिनै भनिसकेको छ कि हरेक पर्वसँग समाज एवं मानव सभ्यताको गहिरो सांस्कृतिक पक्ष जोडिएको हुन्छ भनेर । मानव सभ्यता तथा विविधापूर्ण सांस्कृतिक पक्षको अध्यन गर्ने ध्ययले संसारमा थुप्रै मानिस १ ठाउँबाट अर्को ठाउँमा जाने गरेको पाइन्छ । यस उद्देश्य राखेर घुमफिर गर्ने पर्यटकलाई कल्चरल टुरिस्ट भन्ने गरिएको छ ।

यहाँ भनिरहनुपर्दैन कि हाम्रो देश नेपालका यी ३ ठूला पर्व लगायत अन्य थुप्रै चाडपर्व मानव सभ्यताका दृष्टिकोणले होस या बहुपक्षिय सांस्कृतिक महत्वका दृष्टिकोणले कम महत्व पक्कै छैनन् । त्यसैले कल्चरल पर्यटकका लागि हाम्रा सबै चाडपर्व अध्ययनका दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण नै छन् । नेपाल कल्चरल टुरिजम प्रवद्र्धनका दृष्टिबाट समेत १ महत्वपूर्ण गन्तव्यमा रुपमा थप विकास गर्न सकिन्छ नै । बहुभाषिक बहुसांस्कृतिक विविधता रहेको नेपाली समाजमा हरेक महिना एउटा न एउटा पर्व परिरहन्छ । जुन पर्वले यहाँको सांस्कृतिक, प्राकृतिक तथा समग्र मानविय सभ्यताको महत्वपूर्ण अर्थ अनिवार्य बोकेको हुन्छ ।

पर्यावरणीय दृष्टिकोणबाट पनि हाम्रा प्रमुख पर्व मनाइरहेका महिनालाई पर्यटकीय मौसमका रुपमा लिँदै आइरहेका छौं । वर्षमा सबैभन्दा बढी पर्यटकको प्रवाह पनि यसै मौसममा भएको तथ्यांकले देखाउने गरेको छ । अझ पछिल्ला केही वर्ष यता दशैं र तिहारको समय अवधिमा आन्तरिक पर्यटकको प्रवाह ह्वात्तै वृद्धि हुन थालेको पाइन्छ । यो प्रवाहले अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकलाई पनि सकरात्मक प्रवाह छोडेकै हुन्छ । यो बेला मौसम खुल्ला रहने धेरै गर्मी पनि नहुने र धेरै जाडो पनि नहुने अनि प्राकृतिक दृश्यावोलकन गर्न पनि आनुकुल हुने हुँदा पर्यटकका लागि उपयुक्त भएको हो ।

प्रमुख चाडपर्वलाई कसरी बढी भन्दा बढी पर्यटन मैत्री बनाउने ? यस सन्दर्भमा सम्बन्धित निकायबाट ध्यान पुग्न थाल्यो भने अन्तर्राष्ट्रिय तथा राष्ट्रिय पर्यटन प्रवाहमा थप वृद्धि ल्याउन सकिन्छ भन्ने विश्वास छ । दृष्टान्त जोडौं, तीजमा रातो सारी पहिरिएर विदेशी पर्यटकलाई नचाउँदा, दशैंमा फुल टिका जमरा लागाइदिँदा, तिहारमा नेपली टोपी सहितको सप्तरंगी टिका र माला तथा होली या अषाढ १५ लागाएत अन्य पर्वमा विदेशी पर्यटक समावेश गरेर मानइएको दृश्य कति रमाइलो हुन्छ होला । यसको सांस्कृतिक तथा मानविय पक्षको महत्व त एउटा छँदै छ सँगसँगै आनन्दका दृष्टिले पनि त पर्यटकका लागि कम महत्व पक्कै छैन ।
भर्खरै सम्पन्न इन्द्र जात्रामा केही विदेशी पाहुना सहभागी गराइयो, सहभागी पाहुनाले दिएको पृष्ठपोषणका आधारमा पनि अनुमान गर्न सकिन्छ कि चाडपर्वलाई कसरी पर्यटन प्रर्वद्धनसँग जोड्न सकिन्छ भनेर । अहिले सम्म पर्यटकलाई चाडपर्व मनाएर रमाइलो गर्ने वातवरण जति भएका छन् जानकारी भए अनुसार निजी स्तरबाट नै भएको देखिन्छ । राज्य स्तरबाट नै यसको अगुवाई गरेर विदेशी पर्यटकका लागि यस्ता चाडपर्व मनाउने वातवरण तय गर्न सकियो भने चाड पर्वका बेला पर्यटकको प्रवाहमा वृद्धि कसरी नहोला र !

हामीलाई थाहा छ, धार्मिक दृष्टिकोणले इसाई जीवनकालमा १ पटक जेरुसेलम जानुलाई ठूलो पुन्यका रुपमा लिने गर्छन्, यसलाई पर्वलाई इज्रायलले आर्र्थिक उपार्जनसँग जोडर लावान्भित भइरहेको छ । मुस्लिम जीवनकालमा १ पटक मक्कामदिना जानुलाई जीवनको पुन्य ठान्छन् । यसलाई साउदीले पनि आर्थिक अवसरमा रुपान्तरण गर्न सवल रहेको छ । यसबाट हामीले पनि सिक्नुपर्ने कुरा छ । नेपाल बुद्धको पवित्र जन्मभूमि हो नै । संसारभरका बौद्ध धर्मलवम्वीलाई जीवनकालमा बुद्धभूमि लुम्बिनी पुग्नैपर्छ भन्ने सन्देश किन प्रवाह नगर्ने र यसलाई आर्थिक अवसरमा रुपान्तरण गर्न किन नसोच्ने अब ? हो संसारका बौद्ध धर्मलम्वीलाई बुद्ध पूर्णिमामा १ पटक लुम्बिनी पुग्नैपर्ने भन्ने खालको सन्देश प्रवाह गराउन सकियो भने इज्रायल र साउदीले झैं हामीले पनि यसलाई आर्थिक अवसरका रुपमा लिन अवश्य सक्छौं । त्यस्तै हिन्दु धर्मवलम्बीको पवित्र शक्ति पिण्ड पनि हामी कहाँ रहेका छन् हिन्दुका लागि पनि कम महत्वको भूमि नेपाल पक्कै होइन ।

यति बेला देशले समृद्धिको नारा बोकेर अगाडि बढिरहेको छ । समृद्ध मुलुक निर्माणमा पर्यटन क्षेत्रको महत्वपूर्ण भूमिका रहने विश्वास राख्दै सरकारले सन् २०२० लाई २० लाख पर्यटक भित्र्याउने उद्देश्य राखेर नेपाल भ्रमण वर्ष मनाउने तयारी गरिरहेको छ । फ्रान्सले वार्षिक ८७ करोड, टर्कीले ३५ करोड तथा थाइल्याण्डले ३६ करोडको हाराहारीमा पर्यटक भित्र्याउछन् । हामीले २० लाखको लक्ष्य राखेर भ्रमण वर्ष मनाउँदै छौं । यो महत्वकांक्षी योजना पक्कै होइन । पहल गरौं र विश्वास राखौं । हाम्रा चाडपर्वले भ्रमण वर्षको लक्ष्य प्राप्तिमा महत्वपूर्ण योगदान अवश्य पुर्याउने छन् ।
गिरी नेपाल राष्ट्रिय पर्यटन व्यवसायी संगठनका केन्द्रीय सदस्य हुन् ।

सम्बन्धित खबर