बुधबार, २७ कार्तिक २०७६
samadhannews
—सम्पादकीय— चितुवा चुनौती

—सम्पादकीय— चितुवा चुनौती

शुक्रबार, १५ कार्तिक २०७६
770 पटक पढिएको

एउटा आमबुझाइ छ— बाघभालुले मान्छेलाई त्यत्तिकै आक्रमण गर्दैन, उसलाई जिस्क्याए आक्रमण गर्छ वा उसलाई डरमा पारे आक्रमण गर्छ । भानु नगरपालिका तनहुँमा २ वर्षयता भएका घटनाले भने त्यसो भन्दैन । गएको २ वर्षमा चितुवाको आक्रमणबाट ६ जना बालबालिकाको बिनासित्ति ज्यान गएको छ ।

ती निरपराध बालबालिकाले न चितुवा जिस्काएका थिए, न उसलाई खतरा पैदा गरेका थिए । चितुवा सधैं बस्ती पसेर बालबालिकामाथि आक्रमण गर्दै ज्यान लिने गरेको छ । पासोमा पारेर एउटा चितुवा अर्कै बासस्थानमा पु¥याइए पनि मान्छेमाथि चितुवाको आक्रमण भानुमा रोकिएन । सितिमिति जंगली हिंस्रक जनावार पनि नरभक्षी हुँदैनन् र भइहाले त्यो उनीहरुको आदत बन्छ भन्ने आमबुझाइ भने यहाँ लागु भएको देखिन्छ । २०७४ फागुन १ गते भानु नगरपालिका–३ दोरदोरका ६ वर्षीय विशाल श्रेष्ठ, कात्तिक २९ गते वडा नम्बर ४ जोखानेका ४ वर्षीया रन्जीता लम्साल, मंसिर १५ गते वडा नम्बर २ ढल्केवरका १० वर्षीय अमृत गुरुङ, २०७६ जेठ २४ गते वडा नम्बर २ भकुण्डथोक निवासी ९ वर्षीया पुष्पा अधिकारी, असोज २१ गते वडा नम्बर १ जामुनेगैह्राका ४ वर्षीय आशिष बानियाँ र कात्तिक ११ गते भानु नगरपालिका–२ फुस्रेटारका ७ वर्षीय ऋतिक रोकाको चितुवा आक्रमणबाट ज्यान गएको छ ।

आमबुझाइ चितुवा मान्छेको बस्तीमा पस्यो भन्ने हो । संरक्षणकर्मीहरु भने मानवबस्ती फैलिने र जंगली जनावारको बासस्थान साँघुरिने प्रक्रिया बढेको तर्क गर्छन् । जंगलमा जीवजन्तुको आहार अभाव भएको भन्ने उनीहरुको तर्क हुन्छ । भानु नगरपालिकामा जस्तै चितुवाको आक्रमणमा परी मानिसकै ज्यान जाने घटना देशैभरि भएका छन् । धेरै गाउँमा, धेरै घरहरुमा मात्रै होइन धेरै सहरमा चितुवा पसेका दृष्टान्त बग्रेल्ती छन् । सन् २०१० देखि १४ सम्ममात्रै काठमाडौं सहरमा २५ चितुवा पसेका थिए र तिनको मृत्यु भएको थियो । चितुवाले मान्छे मार्ने र मान्छेले चितुवा मार्ने क्रमको दर उत्तिकै तीब्र गतिमा बढिरहेको संरक्षण सम्बन्धी संस्थाहरुको अध्ययनले देखाउँछ ।

मान्छेको ज्यान जोगाउने र चितुवा पनि संरक्षण गर्ने गरी दुवैथरी उपाय एकैचोटि खोज्नुपर्नेतर्फ तुरुन्तै कदम चालिनुपर्ने देखिन्छ । सधैं उही र उस्तै प्रकृतिका घटना भइरहँदा पनि राज्यले त्यस्तो कदम नचाल्नु उदासीन र अनुत्तरदायी बन्नु हो । राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन २०२९ को अनुसूची– १ मा संरक्षित २७ प्रजाति रहेकामा चितुवा परेको छैन । त्यसैले पनि चितुवा संरक्षणमा र चितुवाबाट मानव जीवन जोगाउनेपट्टि सरकारको ध्यान नपुगेको देखिन्छ । कानुनले संरक्षित भनोस् यो नभनोस् चितुवाको संख्या घट्दै गएको र यसले मानवलाई प्रत्यक्ष नै क्षति पु¥याएको कसैबाट छिपेको छैन । तसर्थ बेलामा सचेत भई आवश्यक कदम चाल्न ढिला गरिए अझै अप्रिय दिन देख्नु नपर्ला भन्न सकिन्न ।

सम्बन्धित खबर