मङ्गलबार, २० साउन २०७७
samadhannews
Bardan Online

लिटरेचर फेस्टिभलः संवादमा सन्दुक, गगनदेखि, प्रकाश सपुतसम्म

आइतबार, २९ मङि्सर २०७६
2160 पटक पढिएको

समाधान संवाददाता
पोखरा

नेपाल साहित्य महोत्सवको आठौं संस्करणको दोस्रो दिन शनिबार कार्यक्रमस्थल फेवा किनारमा उत्साहजनक सहभागिता रह्यो । उद्घाटनका दिन शुक्रबार दिनभर वर्षाले केही प्रभाव परे पनि दोस्रो दिन मौसम खुलेसँगै सहभागिता ह्वात्तै बढ्यो ।

शनिबार विभिन्न शीर्षकमा १२ वटा सेसन भएका छन् । पहिलो सेसन ‘लोकगीत कि लोकप्रियता’ मा गायक हरिदेवी कोइराला, प्रकाश सपुत र झुमा लिम्बूबीच छलफल भयो । कार्यक्रम सहजीकरण नारायण अमृतले गरेका थिए । अहिलेका लोकगीतमा व्याप्त विसंगतिमात्र होइन, उति बेलाका गीतको मौलिकका बारेमा खुलेरै छलफल भयो । सुरुआतमा सुन्न बनाइएको लोकगीत अहिले हेर्न बनाइएको जस्ता आरोप लागेको विषयमा पनि कार्यक्रममा बहस भयो ।

‘बालबालिकाको हातमा मोबाइल कि पुस्तक’ शीर्षकमा भवसागर घिमिरेले करुणा कुँवर, बिना थिङ तामाङ, वसन्त गौतमसँग छलफल गरे । उनीहरुले पछिल्लो समय प्रविधिका कारण बालबालिकाको मानसिकतामा पारेको प्रभावबारे धारणा राखे ।

दोस्रो सेसनमा फरक हलमा २ विषयमा छलफल भयो । ‘सपनाको सम्मान’ शीर्षकमा डा. रुपचन्द्र विश्वकर्मा, विमल गायक र सुभाष नेपालीसँग शिवहरि ज्ञवाली गफिए । यो सेसनमा उनीहरुले मान्छेका सपना र समय एवं परिस्थितिले कसरी मानिसलाई सपनाको दास बनाउँछ भन्ने संवाद गरे । साथै नारायण ढकालको ‘तमस’ पुस्तक विमोचनका अवसरमा खगेन्द्र संग्रौला र गनेस पौडेलसँग गफिए भूपेन्द्र खड्का । यो सेसनमा ढकालको यही पुस्तकमाथि वक्ताले चर्चा गरेका थिए । कार्यक्रममा संग्रौलाले पुस्तकसँगै नारायण ढकालको व्यक्तित्वमाथि आफ्ना धारणा राखेका थिए ।

कार्यक्रममा ‘अध्ययनको भोक’ शीर्षकमा अन्तक्र्रिया भयो । संवाद सहभागी थिए; शान्ता चौधरी, करिश्मा मानन्धर र सविना कार्की । यसमा उनीहरुले नेपालमा बढ्दै गएको पठन संस्कृति र शिक्षा एवं पठन अभिरुचिबारे छलफल गरे । पठन अभिरुचि बढाउन समाजमा सचेतना जगाउनुपर्नेमा उनीहरुको जोड थियो । यही सेसनको अली मियाँ कक्षमा ‘कारागारमा किताबी संसार’ शीर्षकमा संवाद चल्यो । यसमा संवाद गरे; महेशविक्रम शाह, धर्मराज विश्वकर्मा र कुमारी लामाले । उनीहरुले नेपालमा कारागारको अवस्था र त्यहाँका दूरावस्थाबारे चर्चा गरे । कारागारमा कतिपय अवस्थामा निर्दाेष मानिस पनि परेको र उनीहरुका लागि लडिदिने कोही नभएको गुनासो गरे ।

यससँगै अर्काे सेसन रह्यो, ‘दृष्टिदान’ । यो शीर्षकमा संवादमा थिए; नेत्र चिकित्सक सन्दुक रुइत र टेलिभिजन प्रस्तोता रवि लामिछाने । यसमा उनीहरुले नेपालमा अन्धोपनको समस्या मात्र केलाएनन्, त्यसमा भइरहेका पहलबारे पनि छलफल गरे । डा. रुइतले पुर्‍याएको योगदानबारे प्रस्तोता लामिछानेले केही सन्दर्भ उजिल्याए । रुइतले आफूले नेपालमा नेत्र चिकित्साको क्षेत्रमा गरेका र गर्न खोजेका विषयबारे आफ्ना धारणा राखे । नेपालमा कम शुल्कमा मोतियाबिन्दुको शल्यक्रिया हुने गरे पनि त्यसकै लागि औद्योगिक राष्ट्र एवं विकसित मुलुकमा ५ हजार डलर लाग्ने गरेको डा. रुइतले बताए । त्यसैले मोतियाबिन्दुको शल्यक्रिया नेपालका लागि वरदान सावित भएको उनको भनाइ छ । आफ्नो कर्ममा प्रतिबद्ध डा. रुइतले यसैमा आफू रमाएको बताए । साथै अहिलेको अवस्थामा आफूलाई राष्ट्रपति बन्न अफर आए पनि त्यसलाई स्वीकार नगर्ने उनको भनाइ छ । आफ्नो कर्म आफ्ना लागि सबथोक भएको र सर्वसाधारणको सेवा गर्न पाउँदा त्यसले आफूलाई सर्वस्व दिएको उनले बताए ।

महोत्सवको अर्काे सेसन थियो, ‘बतासमा बारुदको गन्ध’ । यसमा सहभागी भए, मनोरञ्जन व्यापारी र दिनेश काफ्ले । रोचक किसिमको यो सेसनमा मनोरञ्जन व्यापारीले आफूले जीवनमा घटाएका वा घटाउनु परेका अनौठा घटनाबारे रोचक प्रसंग सुनाए । साथै आफ्नो अध्ययन एवं बाल्यकालका कठिन र रोचक प्रसंगबारे पनि व्यापारीले आफ्ना अभिव्यक्ति दिए ।

यही समयमा ‘राजनीतिको आपराधीकरण, अपराधको राजनीतिकरण’ शीर्षक सेसन रह्यो । यसमा गफिए; देवेन्द्र सुवेदी, हरिबहादुर थापा र जनकराज सापकोटा । उनीहरुले नेपालमा बढ्दै गएको आपराधिक गतिविधि र नियन्त्रणका उपायमात्र सुझाएनन्, राजनीतिक वृत्तमा पनि हाबी भएको आपराधीकरणले कसरी समस्या निम्तिँदै गएका छन् भन्नेबारे छलफल गरे । नेपालमा कसरी आपराधीकरण हाबी भइरहेको छ भन्नेमा वक्ताले अन्तर्राष्ट्रिय उदाहरणसमेत प्रस्तुत गरे । निर्वाचनताका जीतका लागि उम्मेदवारले कसरी गुन्डाको सहारा लिन्छन् भनेर समेत यो सेसनमा छलफल भयो । भ्रष्टाचारलगायत अभियोगमा बन्ने गरेका छानबिन आयोग पनि जनताको आँखामा छारो हाल्नमात्र गर्ने गरिएको वक्ताको भनाइ थियो ।

महोत्सवको अर्काे सेसन थियो, ‘जाग लम्क, चम्क हे खेलकुदका बदलिँदा आदर्श’ । यसमा मीरा राई, ननीता बज्राचार्यसँग छलफलमा जुटिन् शिवानी सिंह थारु । उनले नेपालमा खेलकुदको अवस्था र समस्यामात्र केलाएनन्, यसमा जम्न, अघि बढ्न र जित्न कति कठिन छ भन्नेबारे पनि चर्चा गरे । साथै यस क्रममा आफूहरुले भोग्नुपरेका समस्या पनि उनीहरुले सुनाए ।

यसै समयमा अर्काे सेसन पनि चल्यो, ‘राइटिङ होम एन्ड होमल्यान्ड’ । यसमा गफिए; जमिल जन कोचाई र इतिशा गिरी । उनीहरुले आफ्नो जन्मस्थान र देशका बारेमा गरिने सिर्जना एवं साहित्यबारे चर्चा परिचर्चा गरे ।

यसैगरी ‘नेपाल नेक्ससः राजनीतिमा भूराजनीति’ सेसन पनि महोत्सवको आकर्षणका रुपमा रह्यो । यसमा युवा नेता गगन थापा, पत्रकार सुधीर शर्मा र यादव देवकोटाले छलफल गरे । उक्त अवसरमा शर्माद्वारा लिखित अंग्रेजी पुस्तक नेपाल नेक्सस सार्वजनिकीकरण पनि गरियो । सेसनका अवसरमा नेपालमा बढ्दै गएको राजनीतिक हस्तक्षेप एवं सीमा समस्या, राजनीतिक नेतृत्वमा देखिएको अदूरदर्शीपन, त्यसले निम्त्याएका समस्या, सीमा समस्या समाधानमा नदेखिएको पहल आदि विषयमा छलफल गरे । साथै भूराजनीतिमाथि भइरहेको राजनीतिबारे उनीहरुले विशद् व्याख्या विश्लेषण पनि गरे ।

सम्बन्धित खबर