सोमबार, ०३ कार्तिक २०७७
samadhannews
Baba Hardware Header add

पोखरा विश्वविद्यालयमा सबल आन्तरिक नेतृत्वको खाँचो

बिहिबार, २९ असोज २०७७

डा. दयाराज ढकाल

कुनै पनि देशमा विश्वविद्यालयको स्थापना तथा त्यसको उदेश्य भनेको राज्यको आवश्यकता अनुसार मानव पुँजी निर्माण गर्नु हो ।

विश्वविद्यालयबाट निर्मित मानव पुँजी राज्यका विभिन्न अंगमा उपायोग गर्नु राज्यको दायित्व पनि हो ।

यस अर्थमा हरेक विश्वविद्यालयले बजारको आवस्यकता अनुसार मानव पुँजी निर्माण गर्नु र बजारको आवस्यकता अनुसार पाठ्यक्रम विकास गर्नु प्रमुख दायित्व हो ।

जबसम्म विश्वविद्यालय भित्रका सबल र सक्षम नेतृत्वलाई अगाडि बढ्न दिइँदैन तबसम्म संस्थागत हितबारे धेरै आशा राख्न सकिँदैन

संसारभरिका विश्वविद्यालको सफलताको एक मापन त्यसबाट सिर्जित मानव पुँजीको बजारमा कति उपयोग भएको छ भन्ने नै हो । त्रिभुवन विश्वविद्यालय यही मानव पुँजी निर्माणमा नेपालको जेठो विश्वविद्यालय हो ।

त्रिविविले मात्र उच्च शिक्षाको भार थेग्न नसक्ने कुरालाई मनन गरेर नेपाल सरकारले विसं २०५४ सालमा पोखरा विश्वविद्यालय स्थापना गरेको हो ।
पोखरा विश्वविद्यालय स्थापनादेखि हालसम्म विभिन्न उतार चढाव आए । सुरुआती चरणमा विश्वविद्यालयले प्राज्ञिक उन्नयन गरे पनि पछिल्लो चरणमा यो गति देखिँदैन । जब विश्वविद्यालयजस्तो पवित्र ठाउँमा भागबन्डाको राजनीति चल्यो त्यसले विश्वविद्यालयको गरिमा घटाएको प्राज्ञिक उन्नयनमा बाधक बनेको छ ।

राजनीतिक भागबन्डाको नाममा असक्षम व्यक्ति नेतृत्वमा पुग्नु विश्वविद्यालयको दुर्भाग्य बन्न गएको छ । पोखरा विश्वविद्यालयले विगतमा आर्जन गरेको साख जस्तो कि उत्पादित मानव पुँजीको बजार उपभोग, बजारको माग अनुसारको पाठ्यक्रम विकास, सम्वन्धनप्राप्त कलेजको चुस्त व्यवस्थापनलाई राजनीतिक भागबन्डाका नाममा गरिने असक्षम नेतृत्वले धुमिल बनाएको छ ।

राजनीतिक भागबन्डाभित्र पनि खोज्न सकिने सक्षम नेतृत्व सस्कार बस्न सकेको छैन । यसरि राजनीतिक भागबन्डाका नाममा असक्षम व्यक्ति नेतृत्वमा आउनु र प्राज्ञिक उन्नयन हुन नसक्नु केबल नेतृत्वको मात्र असफलता होइन ।

राजनीतिक दल र सरकार पनि यसमा दोषी छ । पछिल्लो चरणमा नेपालको विश्वविद्यालयको प्राज्ञिक उन्नयन हुन नसक्नु यहि नै प्रमुख कारण बनेको छ ।

विश्वविद्यालयको अर्को महत्वपूर्ण पाटो भनेको विश्वविद्यालयभित्रबाट नै चुनिने सबल र सक्षम नेतृत्व तथा सबल आन्तरिक शैक्षिक प्रशासन हो ।

जबसम्म विश्वविद्यालय भित्रका सबल र सक्षम नेतृत्वलाई अगाडि बढ्न दिइँदैन तबसम्म विश्वविद्यालयको संस्थागत हितबारे धेरै आशा राख्न सकिँदैन । संस्थागत उन्नयनका लागि संस्थाप्रति को लगाब अनिवार्य शर्त जस्तै हो ।

पोखरा विश्वविद्यालयको स्थापना कालदेखि अहिलेसम्म आउँदा प्रमुख नेतृत्वहरु बाहिरबाट नै आएका छन् । जुन धेरै हदसम्म विश्वविद्यालयको प्रगतिको बाधक बनेको छ ।

यसर्थ एउटा विश्वविद्यालय बिग्रँदा त्यसको असर समाज, राज्य बिग्रनु हो । यसतर्फ दल र सरकारको ध्यान नजानु दुर्भाग्यपूर्ण छ ।

त्यसैले आगामी दिनमा विश्वविद्यालयको उन्नयनका लागि राजनीतिक पार्टीभित्र सबल सक्षम नेतृत्व चुन्नु र आन्तरिक नेतृत्वलाई अवसर दिनु समाज, राज्य र रानीतिक पार्टी अनि सरकारको हितमा देखिन्छ ।

ढकाल पोविविका सहप्राध्यापक हुन् ।

सम्बन्धित खबर